برای طراحی مسجد سر وقت چه منابعی برویم ؟


درباره معماری مساجد تاکنون منابع گوناگاونی به رشته تالیف در آمده که تعدادی به بررسی معماری سنتی مساجد از جنبه معنایی، کالبدی، سازه ای و فن ساخت پرداخته اند و تعدادی نیز به سیر تکامل و امورات زمانمند آن ، تعداد دیگری از منابع به فن ساخت مساجد امروزی و طراحی ان پرداخته اند که تعدادی از آن در زیر معرفی می شود.


1. کتاب تحلیل معماری مساجد ایران

مولف رضا شاطریان
ناشر نوپردازان
تاریخ و نوبت چاپ نوبت اول / پائیز 1390
وضعیت موجودی در بازار موجود ( در فروردین 1399)

 

در این کتاب پس از ادوار معماری مساجد و سبک های رایج ان به مفاهیم ساخت مساجد همانند تجسم خارجی پرستش، عناصرعبادت ، مسجد بیان کننده مفهوم زیبائی معنوی شهر  و …. پرداخته است . 

در ادامه به تزئینات رایج مساجد سنتی ایران همانند گچ بری، آینه کاری و ….پرداخته و به نوعی مبحث هنر در معماری این گونه قدسی را برشمرده .

در فصل دوم کتاب می خوانیم : نقش های چندگانه مساجد، هنر و معماری دوره اسلامی، معماری غیر دینی، تاثیرمفهوم نیایش بر مفهوم فضا، فضاهای معماری مساجد اسپانیا و به نوعی هنر معماری مساجد ایران و جهان اسلام بررسی شده است.

فصل سوم با عنوان ساختار مساجد به مفهوم فضا در معماری، ساختار و معماری مساجد، اصول معماری دوره اسلامی و نقش مسجد درآن، شیوه معماری کشورهای اسلامی،ساختار فضائی مساجد و …. می پردازد.

فصل چهارم با عنوان تزئینات معماری دوره اسلامی به طور مفصل به بررسی تاریخی و فنی این مقوله پرداخته است .

فصل پنجم با بررسی دقیق ابعاد شیوه های معماری دوره اسلامی و تاثیر و تاثر ان بر معماری سایر ملل پرداخته و ضمن بررسی چند نمونه به توضیح بیشتر پرداخته است .

فصل ششم به بررسی و تحلیل مساجد جامع ایران پرداخته و در اینجا نیز با بیان مساجد جامع به بررسی انان پرداخته .


2. مسجد در معماری ایران

 

مولف حسین زمرشیدی
ناشر زمان
تاریخ و نوبت چاپ نوبت دوم /  1388
وضعیت موجودی در بازار ناموجود

 

این کتاب در 7 فصل تدوین شده :

  • بررسی تاریخی مساجد 
  • هنرهای تزئینی در مساجد و ابنیه مذهبی
  • مبانی مباحث معماری مساجد ایران (بررسی مناره،گنبد، سردر و …)
  • مسجد سازی امروزی ( شامل ضوابط ، اصول طراحی، عناصر)
  • شماتیک سطوح و سیر ارتباط فضا ها در مسجد سازی (دیاگرام مساجد)
  • بررسی پلان های معماری در مساجد نوین ( در این فصل پلان دقیق بسیاری از مساجد امروزی و معروف آورده شده و خود نوعی دایره المعارفی است که بجز این کتاب در جای دیگر دیده نشده است.)
  • نگاهی به گزیده مساجد برخی از کشورهای اسلامی

3. گنجنامه معماری

 

 

عمده معماران و دانشجویان با اثر گرانبهای “گنجنامه ” آشنائی دارند. و برای دسترسی به اسناد معماری گذشته منابع موثق و قابل اطمینانی اند . بهره گیری ازین کتب در یافتن سنت معماری گذشته ، مطالعات ریخت شناسی، سازه ای  و … موثر است .

 

مولف زیرنظر: کامبیز حاج قاسمی 
ناشر دانشگاه شهید بهشتی
تاریخ و نوبت چاپ دارای چاپ متعدد
وضعیت موجودی در بازار کتاب بناهای مذهبی تهران و مساجد اصفهان (موجود)

 


4. معیارهای طراحی مسجد

 

 

 

مولف گردآوری: شورای معماری-مدیریت فنی و مهندسی مرکز رسیدگی به امور مساجد
ناشر همگامان چاپ
تاریخ و نوبت چاپ زمستان ۱۳۹۵
وضعیت موجودی در بازار موجود

 

• فهرست مطالب کتاب:

فصل اول: پیش نیاز ها و تعاریف
بخش اول: مکان یابی
بخش دوم: وقف و احکام فقهی
بخش سوم: طبقه بندی مساجد
بخش چهارم: برنامه فیزیکی طراحی
بخش پنجم: فضاهای مسجد (اصلی، جانبی، الحاقی)
بخش ششم: طراح

فصل دوم: الزامات
بخش اول: الزامات قانونی
بخش دوم: الزامات و توصیه های عمومی

فصل سوم: الزامات و توصیه های طراحی معماری
بخش اول: مبانی نظری و اصول طراحی
بخش دوم: سازماندهی کلی طرح
بخش سوم: کاربری و سطح اشغال
بخش چهارم: ارتباط فضای اصلی با فضاهای جانبی و الحاقی آن
بخش پنجم: وضوخانه و آبریزگاه ها (سرویس های بهداشتی)
بخش ششم: سیمای مسجد
بخش هفتم: ملاحظات طراحی مسجد جهت شرایط بحران

فصل چهارم: ضوابط عمومی طراحی سازه مساجد
بخش اول: سازه ساختمان
بخش دوم: بررسی کیفی شرایط خاک و بستر
بخش سوم: نقشه ها و دستورالعمل های اجرایی
بخش چهارم: پی و پی سازی
بخش پنجم: بارهای وارده به ساختمان و بارگذاری طرح سازه مساجد
بخش ششم: مقررات عمومی
بخش هفتم: رعایت نکات فنی و موارد ایمنی

فصل پنجم: نور، روشنایی و صوت در مسجد
بخش اول: هدف اصلی
بخش دوم: بخش های مختلف روشنایی
بخش سوم: طراحی صوت در مسجد

فصل ششم: ضوابط و الزامات طراحی تأسیسات مکانیکی
بخش اول: آب و فاضلاب
بخش دوم: تأسیسات گرمایی، برودتی و تهویه

فصل هفتم: موارد ضروری در بهداشت مسجد
نکات بهداشتی ساختمان


5. اصول طراحی مسجد

 

مولف محیا قوچانی – محمد تاجی
ناشر یزدا
تاریخ و نوبت چاپ اول / 1397
وضعیت موجودی در بازار موجود

 

سرفصل های این کتاب: 

  • مبانی نظری
  • مسجد و شهر
  • معماری مسجد
  • بررسی سبک های مختلف معماری مساجد
  • ویژگی کالبدی موثر در طراحی مساجد
  • ضوابط و استاندارد های طراحی مساجد
  • طراحی مساجد با ملاحظات پدافند غیر عامل
  • بررسی و نقد معماری مساجد معاصر

6. معماری و شهرسازی مطابق با سبک زندگی اسلامی

 

مولف محمد منان رئیسی
ناشر انتشارات دانشگاه قم
تاریخ و نوبت چاپ اول / 1397
وضعیت موجودی در بازار موجود

 

یکی از دغدغه های اصلی در طراحی مساجد توجه به مسئله اسلامیت و توصیه های آن در طراحی بنای مذهبی است . در این کتاب با تشریح پارادایم مدنظر نویسنده به بررسی آیات،احادیث و روایات پیرامون ساخت شهر، خانه، مسجد و بازار پرداخته است .

بدون شک با مراجعه به این کتاب می توان : جایگاه طراحی مسجد، نقش ، کالبد و …. را از منظر اسلامی مورد مطالعه قرار داد.


7. معماری معاصر مساجد

 

مولف محمد حسین احمدی شلمانی
ناشر فرهیختگان دانشگاه
تاریخ و نوبت چاپ 1391
وضعیت موجودی در بازار موجود

8. معماری مساجد (مدرن و معاصر)

 

مولف محمدرضا پورجعفر، آرین امیرخانی، محمدرضا لیلیان
ناشر طحان
تاریخ و نوبت چاپ
وضعیت موجودی در بازار موجود

 


9. گنبد و عناصر طاقی ایران

 

مولف حسین زمرشیدی
ناشر زمان
تاریخ و نوبت چاپ 1389
وضعیت موجودی در بازار موجود

 

سرفصل ها:

  • قوس
  • طاق
  • عناصر تزئینی طاقی

در این کتاب به طور مفصل به تشریح عناصر طاقی ( نحوه ساخت قدیم و جدید )، و هم چنین هنرهای وابسته چون یزدی بندی، مقرنس و .. پرداخته شده و روش هایی اجرایی انان در ثالب تصاویر، نقشه ها و … به طور مفصل توضیح داده شده و به گونه ای می توان آن را اثری کاربردی در این زمینه دید که در ضمن نشان دادن راه سنتی به مدل اجرای عناصر به شیوه مدرن نیز توجه شده است.


 

بدیهی است در عرصه طراحی، پژوهش و معرفی مساجد آثارگرانسنگی به رشته تحریر در آمده اما در بالا کوششی بود در جهت معرفی آثاری که نسبتا جامعیت بیشتری دارند .

+1

© Copyright 2019 All Rights Reserved