تخت جمشید

تخت جمشید

کاربری : مجموعه کاخ
سبک : پارس
استان : شیراز
تاریخ : جولای 13, 2021

تخت جمشید

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده

 

برای خواندن مطالب مربوط به معماری ایرانی لینک روبرو را کلیک کنید: اصول معماری ایرانی


تخت جمشید یا پارسه نام یکی از شهرهای باستانی ایران است که طی سالیان، پیوسته پایتخت باشکوه و تشریفاتی پادشاهی ایران در زمان امپراتوری هخامنشیان بوده‌است. در این شهر باستانی کاخی به نام تخت جمشید وجود دارد که در دوران زمامداری داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر اول بنا شده‌است و به مدت حدود ۲۰۰ سال آباد بوده‌است. در نخستین روز سال نو گروه‌های زیادی از کشورهای گوناگون به نمایندگی از ساتراپی‌ها یا استانداری‌ها با پیشکش‌هایی متنوع در تخت جمشید جمع می‌شدند و هدایای خود را به شاه پیشکش می‌کردند.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


تاریخ تخت جمشید 

در سال ۵۱۸ پیش از میلاد بنای تخت جمشید به عنوان پایتخت جدید هخامنشیان در پارسه آغاز گردید.بنیان‌گذار تخت جمشید داریوش بزرگ بود، البته پس از او پسرش خشایارشا و نوه‌اش اردشیر یکم با افزودن بناهای دیگر، این مجموعه را گسترش دادند. بسیاری از آگاهی‌های موجود که در مورد پیشینهٔ هخامنشیان و فرهنگ آن‌ها در دسترس است به خاطر سنگ‌نبشته‌ها و گل نوشته‌هایی است که در این کاخ‌ها و بر روی دیواره‌ها و لوحه‌ها آن حکاکی شده‌است. سامنر برآورد کرده‌است که دشت تخت جمشید که شامل ۳۹ قرارگاه مسکونی بوده، در دورهٔ هخامنشیان ۴۳٬۶۰۰ نفر جمعیت داشته‌است. باور تاریخ‌دانان بر این است که اسکندر مقدونی سردار یونانی در ۳۳۰ پیش از میلاد، به ایران حمله کرد و تخت جمشید را به آتش کشید. و احتمالاً بخش عظیمی از کتاب‌ها، فرهنگ و هنر هخامنشی را با این کار نابود نمود. بااین‌حال ویرانه‌های این مکان هنوز هم برپا است و باستان‌شناسان از ویرانه‌های آن نشانه‌های آتش و هجوم را بر آن تأیید می‌کنند.

پادشاهان ساسانی نیز کتیبه‌هایی در تخت جمشید در کاخ تچر بر جای گذاشته‌اند. پس از ورود اسلام به ایران نیز این مکان را محترم می‌شمردند و آن را هزار ستون یا چهل منار می‌گفتند و با شخصیت‌هایی همچون سلیمان نبی و جمشید ارتباطش می‌دادند. عضدالدوله دیلمی در تخت جمشید دو کتیبه به خط کوفی بر جای گذاشته‌است. همچنین کتیبه‌های دیگری هم به عربی و هم به فارسی در تخت جمشید وجود دارد که جدیدترین آن مربوط به دوره قاجار است این کتیبه به فرمان مظفرالدین شاه قاجار نوشته شده‌است که در دیوار شمالی کاخ تچر قرار دارد.

در فاصلهٔ ۶ و نیم کیلومتری از تخت جمشید نقش رستم قرار دارد. در نقش رستم آرامگاه‌های شاهنشاهانی مانند داریوش بزرگ/ خشایارشا/ اردشیر یکم و داریوش دوم واقع است. علاوه بر نقش رستم دو آرامگاه به صورت کاملاً تمام شده و یک آرامگاه به صورت نیمه تمام در تخت جمشید موجود است. آرامگاه‌هایی که در دامنهٔ کوه رحمت و مشرف به تخت جمشید واقع شده‌است متعلق یه اردشیر دوم و اردشیر سوم می‌باشد. در جنوب تخت جمشید یک آرامگاه به صورت نیمه تمام رها شده‌است که بر اساس نظر بعضی از باستان شناسان متعلق داریوش سوم است.

جدا از سازندگان تخت جمشید که داریوش، خشایارشا و اردشیر یکم بودند، اردشیر سوم نیز تعمیراتی در تخت جمشید انجام داد. آرامگاه‌های اردشیر دوم و سوم در کوهپایهٔ شرقی تخت جمشید کنده شده‌است.

برای خواندن مطالب مربوط به معماري ايراني لینک روبرو را کلیک کنید: ویژگی معماری ایرانی ، نور در معماری ایرانی

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


ریشه ی نام تخت جمشید 

نام تخت جمشید در زمان ساخت، «پارسَه»به معنای «شهر پارسیان» است زیرا به ایالت پارس منسوب بود. یونانیان آن را «پِرسپولیس» (به یونانی یعنی «پارسه‌شهر» خوانده‌اند. واژه یونانی یادشده امروزه در بیشتر زبان‌های اروپایی بازتاب یافته‌است.

در زمان ساسانیان به تخت جمشید سَدْستون (صد ستون) می‌گفتند.چنانچه در سنگنبشته شاهپور سگانشاه این نام بدیسه «سَدستون» در بند پنجم نوشتار هویداست. در فارسی معاصر این بنا را «تخت جمشید» یا قصر شاهی جمشید پادشاه اسطوره‌ای ایران می‌نامند.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


موقعیت مکانی تخت جمشید 

تخت جمشید در مرکز استان فارس، ۱۰کیلومتری شمال شهر مرودشت و در ۵۷کیلومتری شیراز قرار دارد. ارتفاع از سطح دریا تخت جمشید ۱۷۷۰ متر می‌باشد. طرف شرقی این مجموعه کاخ‌ها بر روی کوه رحمت و سه طرف دیگر در درون جلگه مرودشت پیش رفته‌است.تخت جمشید بر روی صفّه یا سکوی سنگی که ارتفاع آن بین ۸ تا ۱۸ متر بالاتر از سطح جلگهٔ مرودشت است، واقع شده‌است.

ابعاد تخت جمشید ۴۵۵ متر (جبهه غربی)، ۳۰۰ متر (جبهه شمالی)، ۴۳۰ متر (جبهه شرقی)، ۳۹۰ متر (جبهه جنوبی) می‌باشد. همچنین طول تخت جمشید برابر با طول آکروپولیس در آتن است، اما عرض آن چهار تا پنج برابر آکروپولیس است.کتیبه بزرگ داریوش بزرگ بر دیوار جبهه جنوبی تخت جمشید، آشکارا گواهی می‌دهد که در این مکان هیچ بنایی از قبل وجود نداشته‌است.وسعت کامل کاخ‌های تخت جمشید ۱۲۵ هزار متر مربع است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


سنگ بنای نخستین بنای تخـت جمشید

قدیمی‌ترین بخش تخت جمشید بر پایهٔ یافته‌های باستان‌شناسی مربوط به سال ۵۱۸ پیش از میلاد است.آنگونه که در منابع متعدد و گوناگون تاریخی آمده‌است ساخت تخت جمشید در حدود ۲۵ سده پیش در دامنه غربی کوه رحمت یا میترا یا مهر و در زمان داریوش بزرگ آغاز گردید و سپس توسط جانشینان وی با تغییراتی در بنای اولیه آن ادامه یافت. بر اساس خشت‌نوشته‌های کشف شده در تخت جمشید در ساخت این بنای با شکوه معماران، هنرمندان، استادکاران، کارگران، زنان و مردان بی‌شماری شرکت داشتند که علاوه بر دریافت حقوق از مزایای بیمهٔ کارگری نیز استفاده می‌کردند. ساخت این مجموعهٔ بزرگ و زیبا بنا به روایتی ۱۲۰ سال به طول انجامید.

یکی از هنرهای معماری در تخت جمشید این است که نسبت ارتفاع سر درها به عرض آن‌ها و همین‌طور نسبت ارتفاع ستون‌ها به فاصلهٔ بین دو ستون نسبت طلایی است. نسبت طلایی نسبت مهمی در هندسه است که در طبیعت وجود دارد. این نشانگر هنر ایرانیان باستان در معماری است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


پژوهش‌های باستان‌شناسی تخـت جمشید 

اولین کاوش‌های علمی در تخت جمشید توسط ارنست امیل هرتزفلد آلمانی در ۱۹۳۱ تحت نظر رضاشاه صورت گرفت. وی توسط مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو فرستاده شده بود. یافته‌های وی هنوز در این مؤسسه نگه‌داری می‌شوند. هرتزفلد معتقد بود دلیل ساخت تخت جمشید نیاز به جوی شاهانه و باشکوه، نمادی برای امپراتوری پارس و مکانی برای جشن گرفتن وقایع خاص به خصوص نوروز بوده‌است. به دلایل تاریخی تخت جمشید در جایی که امپراتوری پارس پایه گذاشته شده بود ساخته شده‌است؛ هر چند در آن زمان مرکز امپراتوری نبوده‌است.

معماری تخت جمشید به دلیل استفاده از ستون‌های چوبی مورد توجه قرار گرفته‌است. معماران تخت جمشید فقط زمانی از سنگ استفاده کرده‌اند که بزرگترین سروهای لبنان یا ساج‌های هند اندازه‌های لازم برای تحمل سقف را نداشته‌اند. در حالی که ته ستون‌ها و سر ستون‌ها از سنگ بوده‌اند.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


معماران و هنرمندان

معماران، هنرمندان و متخصصان در ساخت تخت جمشید از ملل مختلف زیر نفوذ شاهان هخامنشیان مانند آشوریان، مصریان، اوراتوئیان، بابلیان، لودیان، ایونیان، هندوان، سکائیان و غیره تشکیل می‌شدند.


معماری حرفه‌ای(مقاومت در برابر زلزله)

در گذر زمان تعدادی از ستون‌های دروازه کاخ صد ستون در تخت جمشید حوادثی مثل زلزله را پشت سر گذاشته و سر پا مانده‌اند. آن‌ها در نگاه اول یکپارچه به نظر می‌رسند اما در حقیقت تکه‌تکه هستند و روی هم سوار شده‌اند. راز پایداری آن‌ها مقابل زمین لرزه در محل اتصال این تکه‌هاست، جایی که دو تکه ستون به وسیله سرب مذاب به هم متصل شده‌اند. این سرب علاوه بر محکم کردن اتصال دو تکه ستون، نقش مهمی برای مقاومت سازه در مقابل زمین لرزه داشته‌است. سرب فلز چکش خوار و نرمی است که هنگام بروز زمین لرزه از خودش واکنش نشان داده و خرد نمی‌شود، این همان نقشی است که در ساختمان‌های امروزی و مدرن بر عهده فنر لای ستون‌ها گذاشته می‌شود.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده

آرایش نقوش

معماران و هنرمندانی که در ساخت تخت جمشید نقش داشتند، نقش‌ها را از سه طریق می‌آراستند. یکی چسباندن فلزهای گران‌ب‌ها به صورت رویهٔ تاج، گوشوار، طوق، یاره و نظایر آن به اصل نقش و توسط سوراخ‌هایی که در دو طرف شی مورد نظر برای گوهرنشانی می‌کندند. دوم نگاریدن و نقر کردن تزئینات اصلی لباس، تاج و کلاه با سوزن، به نحوی بسیار ظریف که نمونهٔ آن بر درگاه‌های کاخ داریوش (تچر) و حرمسرا وجود دارد. سوم رنگ‌آمیزی، که نمونه‌هایی از آن در کاخ سه دری و صد ستون موجود است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


سنجش درازا و شمارگان

پژوهش‌های کرفتر، نیلندر، ا. هسه، خانم و آقای تیلیا و مایکل رف، مقیاس‌های طولی در تخت جمشید را روشن کرده‌است. کوچکترین واحد اندازه‌گیری یک انگشت بوده‌است که با مقیاس امروزی ۲۲ میلی‌متر می‌شود. واحدهای دیگر عبارت بودند از:

  1. کف یا قبضه برابر ۴ انگشت یا ۸۷ میلی‌متر
  2. گام تخت جمشیدی برابر ۱۶ انگشت یا ۳۴۷ تا ۳۴۸ میلی‌متر
  3. آرش (گز) برابر ۲۴ انگشت یا ۵۲۱ تا ۵۲۲ میلی‌متر

بهترین مورد برای بررسی از مقیاس گام تخت جمشیدی، پلکان شرقی آپادانا است که در یک نظر رابطه منطقی طول و عرض قسمت‌های آن بدین صورت مشخص می‌شود:
جبههٔ پلکان را به‌طور کلی به قسمت شمالی (سان سربازان و بزرگان)، مرکزی (مهتابی جلو) و جنوبی (سان هدیه‌آوران) می‌توان تقسیم کرد. هر یک از آن‌ها ۷۸ گام طول و ۹ گام بلندی دارد. قسمت میانی مهتابی جلو، ۹ گام بلندی و دو برابر آن طول دارد و دو شیب پلکان‌های متقارن آن هر یک قاعده‌ای به طول ۳۰ گام دارند. از لبهٔ مهتابی جلویی تا آغاز شیب هر یک از پلکان‌های متقارن مهتابی عقبی، درست ۷۸ گام می‌شود و در همه این اعداد ضریبی از عدد ۳ را که در ایران باستان مقدس بوده‌است، می‌یابیم.
اعداد ۳، ۷ و ۹ اعدادی مقدس دانسته می‌شده‌اند و بررسی این نگاره موارد زیر را در تخت جمشید ثابت کرده‌است:
آپادانا در مجموع ۷۲ ستون دارد که برابر ۷۲ فصل یسنای اوستا ۷۲ رشته کشتی (کستی) است که ایرانیان باستان به کمر می‌بسته‌اند. بر نقوش بارعام کاخ صد ستون و نقش‌نمای آرامگاه‌ها، پادشاه و شش تن از یارانش را نشان داده‌اند که درست مانند قرار گرفتن اهورامزدا در میان شش فرشته بزرگ در باور ایرانیان باستان است و تأییدکننده زرتشتی بودن هخامنشی‌ها است.
پلکان بزرگ شمال‌غربی ۱۱۱ پله (یعنی سه بار عدد یک) دارد که حاصل ضرب ۳۷ در عدد ۳ است و شمار منزل‌های راه‌شاهی از شوش تا سارد هم درست ۱۱۱ بوده‌است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


بست فلزی به جای ملات

برای روی هم گذاشتن سنگ‌ها ملاتی به کار برده نمی‌شده، بلکه دو سطح برهم چسبیده را چنان می‌تراشیده‌اند که صاف می‌شده و به خوبی روی یک دیگر سوار می‌گشته‌اند، فقط قسمت میانی دو سطح را زبره‌تراش باقی می‌گذارده‌اند تا هر دو سطح خوب به هم بچسبند. برای پیوستن سنگ‌ها، علائم زیادی به کار می‌برده‌اند. مثلاً روی ستونی که می‌خواستند به پا کنند، چند علامت یکسان بر لبه قطعات مجاور هم، پیش از آن که بالا برده شوند، حک می‌کردند و این نقاط در سوار کردن قطعات بر روی هم می‌افتادند و خط دلخواه و طرح مورد نظر درست می‌شد. عمل پیوستن به چند راه انجام می‌گرفت، یکی قفل و جفت بود، که قسمتی از یک تخته سنگ را برجسته ساخته و به همان نسبت یک گودی در تخته سنگ دیگر می‌کندند و دو سنگ را به هم می‌چسباندند، اما راهی که بیشتر مورد استفاده قرار می‌گرفت این بود که در دو سنگ مجاور دو گودی همانند و مرتبط می‌کندند و آن‌ها را با میله آهنی به هم بسته و روی آن سرب مذاب ریخته و صیقل می‌دادند، این بست‌ها به صورت دم چلچله‌ای، استوانه، قلمی و سرتبری ساخته می‌شدند.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


پلکان‌های ورودی سکو و دروازهٔ ملل

ورود سکو، دو پلکان است که روبروی یکدیگر و در بخش شمال غربی مجموعه قرار دارند که همچون دستانی است که آرنج خویش را خم کرده و بر آن است تا مشتاقان خود را از زمین بلند بکند و در سینهٔ خود جای دهد. این پلکان‌ها از هر طرف ۱۱۱ پلهٔ پهن و کوتاه (به ارتفاع ۱۰ سانتیمتر) دارند. بر خلاف عقیدهٔ بسیاری از مورخین که مدعی بودند ارتفاع کم پله‌ها به خاطر این بوده که اسب‌ها نیز بتوانند از پله‌ها بالا بروند، پله‌ها را کوتاهتر از معمول ساخته‌اند تا راحتی و ابهت میهمانان (که تصاویرشان با لباس‌های فاخر و بلند بر دیوارهای تخت جمشید نقش بسته) هنگام بالا رفتن حفظ شود. بالای پلکان‌ها، بنای ورودی تخت جمشید، دروازه بزرگ یا دروازهٔ خشایارشا یا دروازه ملل، قرار گرفته‌است. ارتفاع این بنا ۱۰ متر است. این بنا یک ورودی اصلی و دو خروجی داشته‌است که امروزه بقایای دروازه‌های آن برجاست. بر دروازهٔ غربی و شرقی طرح مردان بالدار و بر و طرح دو گاو سنگی با سر انسانی حجاری شده‌است. این دروازه‌ها در قسمت فوقانی با شش کتیبهٔ میخی تزیین یافته‌اند. این کتیبه‌ها پس از ذکر نام اهورامزدا به اختصار بیان می‌کند که: «هر چه بدیده زیباست، به خواست اورمزد انجام پذیرفته‌است.» دو دروازه خروجی یکی رو به جنوب و دیگری رو به شرق قرار دارند و دروازه جنوبی رو به کاخ آپادانا، یا کاخ بزرگ بار، دارد.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


پلکان‌های کاخ آپادانا

کاخ آپادانا در شمال و شرق دارای دو مجموعه پلکان است. پلکان‌های شرقی این کاخ که از دو پلکان – یکی رو به شمال و یکی رو به جنوب – تشکیل شده‌اند، نقوش حجاری‌شده‌ای را در دیوار کنارهٔ خود دارند. پلکان رو به شمال نقش‌هایی از فرماندهان عالی‌رتبهٔ نظامی مادی و پارسی دارد در حالی که گل‌های نیلوفر آبی را در دست دارند، حجاری شده‌است. در جلوی فرماندهان نظامی افراد گارد جاویدان در حال ادای احترام دیده می‌شوند. در ردیف فوقانی همین دیواره، نقش افرادی در حالی که هدایایی به همراه دارند و به کاخ نزدیک می‌شوند، دیده می‌شود. بر دیوارهٔ پلکان رو به جنوب تصاویری از نمایندگان کشورهای مختلف به همراه هدایایی که در دست دارند دیده می‌شود. هر بخش از این حجاری اختصاص به یکی از ملل دارد که در شکل زیر مشخص شده‌اند:

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


کاخ آپادانا

کاخ آپادانا یا کاخ بار از قدیمی‌ترین کاخ‌های تخت جمشید است. این کاخ که به فرمان داریوش بزرگ بنا شده‌است، برای برگزاری جشن‌های نوروزی و پذیرش نمایندگان کشورهای وابسته به حضور پادشاه استفاده می‌شده‌است. این کاخ توسط پلکانی در قسمت جنوب غربی آن به «کاخ تچرا» یا «کاخ آینه» ارتباط می‌یابد. این کاخ مربع شکل (۵/۶۰ متر * ۵/۶۰) است و ۶ ردیف ستون ۶ تایی سقف آن را با ارتفاعی بیش از ۲۰ متر نگهداری می‌کرده‌است. پس مجموع ستون‌های سه ایوان آپادانا (۳۶) به اضافه ستون‌های (تالار) ۷۲ عدد بوده و همین وضع در آپادانای داریوش در شوش هم یافته شده‌است که در حال حاضر از ۷۲ ستون آن، تنها ۱۴ ستون آن پابرجاست ته ستون‌های ایوان کاخ گرد ولی ته ستون‌های داخل کاخ مربع شکل است. اریک اشمیت، حفار تخت‌جمشید این کاخ را «عالی‌ترین، باشکوه‌ترین و وسیع‌ترین ساختمان‌های تخت‌جمشید» خوانده، مشتمل است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


آپادانا: آپادانا، بارگاه یا تالار بزرگی بود که شاهان هخامنشی در آنجا مردم را به حضور می پذیرفتند. یکی از باستان شناسان آپادانای تخت جمشید را چنین توصیف کرده است: «تالار آپادانا شامل اجاق مربعی است که هر طرف آن ۷۵ متر طول دارد و سقف آن روی ۳6 ستون قرار گرفته است. سه ایوان در سه طرف این تالار قرار گرفته که هر کدام ۱۲ ستون داشته اند. در جنوب این تالار مرکزی تعدادی از اتاقهای کوچک و بزرگ وجود دارد که تابع اتاقهای مرکزی بوده است. در گوشه های تالار اتاقهای کوچکی برای سربازان نگهبان شاهنشاه ساخته بودند. برای بالا رفتن به تالار آپادانا باید از پله هایی بالا رفت. آپادانا دو پلکان اصلی دارد، یکی در شمال و دیگری در مشرق ». همچنین در این تالار نقش های تزیینی و کتیبه ای هم وجود داشته است: «دیوارهای پیش بست سطح اعلی به نقوش مزین است و در اینجا کتیبه ای از خشایارشاه دیده می شود.


کاخ تچر

تچر یا تچرا به معنای خانه زمستانی است. این کاخ نیز به فرمان داریوش کبیر بنا شده و کاخ اختصاصی وی بوده‌است. روی کتیبه‌ای آمده: «من داریوش این تچر را ساختم.» همچنین از این کاخ به عنوان موزه خط نیز یاد می‌شود. به علت آنکه از زمان هخامنشی تا دوران قاجار می‌توان کتیبه‌های گوناگونی از زبان پارسی را در این کاخ دید.

قسمت اصلی کاخ توسط داریوش بزرگ و ایوان و پلکان سنگی جنوبی توسط خشایارشا و پلکان سنگی غربی توسط اردشیر دوم بنا شده‌است.

کاخ روی صفه‌ای به بلندی ۲٬۴ متر ساخته شده‌است. مساحت کاخ ۲۹ در ۴۰ متر و اتاق مرکزی آن مربعی به ضلع پانزده متر است. دوازده ستون در آن به کار رفته بوده‌است. چارچوب درها با نقش برجسته‌هایی تزیین شده‌است که پادشاه و دو ملازمش را به تصویر می‌کشد که یکی سایه بان و دیگری شال حمل می‌کند. نقش برجسته‌های راه پله‌ای دیگر، خدمتکاران را در حال بردن حیوانات و ظرف‌های سرپوشیده برای برپایی ضیافت نشان می‌دهند. قرنیزهای گچبری شده از روی نمونهٔ مصری و سنگ‌هایی که مانند آیینه صیقل یافته‌اند، از جملهٔ بخش‌های استثنایی این بنا هستند. بنا بر نظر کرفتر، احتمالاً در جنوب کاخ داریوش باغی وجود داشته‌است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


کاخ هدیش

این کاخ که کاخ خصوصی خشایارشا بوده‌است در مرتفع‌ترین قسمت صفهٔ تخت جمشید قرار دارد. این کاخ از طریق دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه ارتباط دارد.

احتمال می‌رود آتش‌سوزی از این مکان شروع شده باشد به خاطر نفرتی که آتنی‌ها از خشایارشا داشتند به خاطر به آتش کشیده شدن آتن به دست وی. رنگ زرد سنگ‌ها نشان دهنده تمام شدن آب درون سنگ‌ها به خاطر حرارت است. اینجا مکان کوچکی بوده ۶*۶ ستون قرار داشته‌است. به خاطر ویرانی شدید اطلاعات زیادی در مورد این کاخ در دسترس نیست خیلی‌ها از اینجا به عنوان کاخ مرموز نام برده‌اند. هدیش به معنای جای بلند است و چون خشایارشا نام زن دوم او هدیش بوده‌است نام کاخ خود را هدیش می‌گذارد این کاخ در جنوبی‌ترین قسمت صفه قرار دارد و قسمت‌های زیادی از کف از خود کوه‌است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده

حرمسرای خشایار شاه

این کاخ توسط خشایارشا ساخته شده‌است و به نسبت سایر بناها در ارتفاع پایین‌تری قرار گرفته‌است. بخشی از این کاخ در سال ۱۹۳۱ توسط شرق‌شناس مشهور، پروفسور ارنست امیل هرتزفلد، خاکبرداری و از نو تجدیدبنا شد و امروزه به عنوان موزه و ادارهٔ مرکزی تأسیسات تخت جمشید مورد استفاده قرار گرفته‌است.


کاخ صدستون

وسعت این کاخ در حدود ۴۶۰۰۰ فوت مربع (حدود ۴۳۰۰ متر مربع) است و سقف آن به‌وسیلهٔ صد ستون که هر کدام ۱۴ متر ارتفاع داشته‌اند، بالا نگه داشته می‌شده‌است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده


کاخ شورا

به این مکان کاخ شورا یا تالار مرکزی می‌گویند. احتمالاً شاه در اینجا با بزرگان به بحث و مشورت می‌پرداخته‌است. با توجه به نقوش حجاری شده، از یکی از دروازه‌ها شاه وارد می‌شده و از دو دروازه دیگر خارج می‌شده‌است. به این دلیل به این‌جا کاخ شورا می‌گویند که در اینجا دو سرستون انسان وجود داشته که جاهای دیگری نیست و سر انسان سمبل تفکر است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده

 


ساختمان خزانهٔ شاهنشاهی

این مجموعه مشتمل بر یک تالار ۹۹ ستونی، یک تالار صد ستونی، تعدادی سالن، اتاق و دو حیاط خلوت است. مجموعه ساختمان‌های خزانه توسط حصاری ضخیم و خیابانی پهن از مابقی قسمت‌ها جدا می‌شده‌است. بر اساس روایت مورخین یونان باستان پس از سقوط تخت جمشید اسکندر طلا، نقره و اشیای قیمتی خزانه تخت جمشید را که بزرگترین خزانه هخامنشیان بوده‌است با سه هزار شتر و تعداد زیادی اسب و قاطر به محل دیگری انتقال داده‌است. خزانه به فرمان داریوش بزرگ بنا شد و خشایارشا در آن اصلاحاتی به عمل آورده‌است. اکثر ظروف، مجسمه‌ها و به خصوص هشت لوح سنگی معروف خشایارشا از این محل به دست آمده‌است. در حفاری‌های علمی گذشته در این محل نیز تعداد زیادی الواح گلی به خط میخی و زبان عیلامی مربوط به دستمزد کارگران به دست آمده‌است.

 مجلس بارعام شاهی که در همین محل کشف شده، خشایارشا (نه داریوش بزرگ که پیشتر می‌پنداشتند) را نشان می‌دهد که با لباس تمام رسمی بر تخت نشسته‌است. عصای شاهی را در دست راست و گل نیلوفر آبی (لوتوس) را که نشانهٔ شاهان هخامنشی است به دست چپ گرفته‌است. پشت سر شاه ولیعهد با گل نیلوفر آبی در دست چپ ایستاده و دست راست خود را باحالت احترام بالا نگاه داشته‌است. سپس یکی از مقامات دربار و بعد از او اسلحه‌دار شاه ایستاده‌اند. در مقابل شاه دو عودسوز قرار دارند و رئیس تشریفات به حالت احترام گزارش می‌دهد. مراسم زیر یک شادروان (چادر سلطنتی) انجام می‌گرفته که در اطراف آن چهار نگهبان حضور دارند. بر اساس تحقیقات به عمل آمده جایگاه اصلی این نقش، بخش مرکزی پلکان آپادانا بوده‌است.

تخت جمشید-پارس-کاخ-هخامنشیان-شیراز-مرودشت-تخت کیانی-کاخ هدیش-آپادانا-کاخ کوروش-تخت جمشید برره-کاخ های هخامنشی-مراسم نوروز-آئین مهر-کیان-کاخ-کوشک-قلعه-صفه-سنگ-سنگ صفه-پلکان تخت جمشید-سبک پارسی-پارس-معماری ایرانی-معماری باستان-معماری قدیم-معماری سنتی-معماری ایران باستان-معماری تخت جمشید-نقشه های کامل تخت جمشید-نقشه هدیش-نقشه آپادانا-نمای تخت جمشید در زمان آبادانی-تخت جمشید بازسازی شده

+2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

© Copyright 2019 All Rights Reserved